Instytucje Unii Europejskiej

Zgonie z traktatami założycielskimi instytucjami wspólnot Europejskich są: Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Parlament Europejski, Trybunał Sprawiedliwości i Trybunał Obrachunkowy. Radę i Komisję wspierają: Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów oraz Komitet Stałych Przedstawicieli.
Instytucje Unii mają siedziby w trzech miastach: Strasbourgu (Parlament Europejski), Luksemburgu (Europejski Trybunał Sprawiedliwości oraz Trybunał Obrachunkowy), Brukseli (Komisja Europejska oraz Rada Unii Europejskiej).
Na mocy tzw. traktatu fuzyjnego, od 1967 roku wszystkie trzy Wspólnoty (EWWiS, WERATOM oraz WE ) mają wspólne organy.

Rada Europejska – choć nie jest w sensie formalnoprawnym organem Wspólnot Europejskich, jest jednak bardzo często uznawana za jedną z instytucji UE. Rada wytycza strategiczne cele rozwoju Unii. Powołana w 1974 roku odbywa się w formie systematycznych spotkań szefów rządów państw członkowskich WE. Rada zbiera się co najmniej dwa razy w roku, pod przewodnictwem głowy państwa lub szefa rządu państwa członkowskiego, któremu przypada przewodnictwo w Unii Europejskiej. Przewodnictwo trwa pół roku i zmienia się rotacyjnie.

Rada Unii Europejskiej – stanowi prawo w UE. Może „występować” w kilku postaciach: jako Rada do Spraw Ogólnych (ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich) lub Rada Specjalna – tzw. branżowa (np. ministrowie rolnictwa, przemysłu, spraw wewnętrznych, itd.). Rada Unii Europejskiej wypracowuje i koordynuje politykę wewnętrzną i zagraniczną UE.
http://ue.eu.int/en/summ.htm

Komisja Europejska – nazywana jest „strażnikiem traktatów”. Do jej kompetencji należą: prawo inicjatywy ustawodawczej, reprezentacja interesów i koordynacja działań Wspólnot (wewnątrz i na zewnątrz UE), kontrola stosowania prawa wspólnotowego (europejskiego) oraz realizacja postanowień zawartych w traktatach i aktach prawnych przyjętych przez Wspólnoty.
Obecnie Komisja liczy 20 komisarzy wybieranych na 5 lat (jeden lub dwóch komisarzy z każdego państwa członkowskiego w tym przewodniczący i jego dwóch zastępców).
http://europa.eu.int/comm/index_en.htm

Parlament Europejski – nie stanowi prawa w UE, ale uczestniczy w procesie decyzyjnym. Ma też uprawnienia dotyczące uchwalania budżetu, przyjmowania nowych członków oraz zatwierdzania układów stowarzyszeniowych. Kontroluje pracę Komisji Europejskiej. Może także ustanawiać tymczasowe Komitety Dochodzeniowe badające ewentualne wykroczenia lub nieprawidłowości w stosowaniu prawa wspólnotowego (europejskiego). Wybiera Rzecznika Praw Obywatelskich. Parlament składa się z przedstawicieli państw członkowskich UE, wybieranych w wyborach powszechnych i bezpośrednich (na okres 5 lat). Obecnie liczy 626 deputowanych.
http://www.europarl.eu.int/home/default_en.htm

Trybunał Sprawiedliwości – czuwa nad przestrzeganiem prawa wspólnotowego. Orzeka o zgodności aktów prawnych wydawanych przez instytucje Wspólnot z traktatami Wspólnot. Rozpoznaje spory między państwami lub między Komisją Europejską i państwami wynikające ze stosowania prawa europejskiego. Trybunał składa się z 15 sędziów.
http://curia.eu.int/en/transitpage.htm

Trybunał Obrachunkowy – sprawuje kontrolę nad dochodami i wydatkami Wspólnot oraz bada czy finansami wspólnotowymi zarządzano właściwe i zgodnie z prawem. W jego skład wchodzi 15 członków (rewidentów).
http://www.eca.eu.int/EN/menu.htm

Komitet Ekonomiczno-Społeczny – jest wspólnym organem EURATOM-u i WE. Wypracowuje stanowiska w sprawach gospodarczych i społecznych. W jego skład wchodzi 222 reprezentantów środowisk gospodarczych i społecznych – pracodawców, pracobiorców, przedstawicieli wolnych zawodów, producentów, rolników, przewoźników, kupców, rzemieślników.
http://www.esc.eu.int/

Komitet Regionów – jest organem doradczym, z którym Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska konsultują się w sprawach regionalnych i lokalnych (na obszarze Unii istnieje ok. 200 regionów). Komitet składa się z 222 przedstawicieli regionalnych i lokalnych jednostek samorządowych.
http://www.cor.eu.int/

Komitet Stałych Przedstawicieli – odpowiada za przygotowanie prac Rady Unii Europejskiej. Zajmuje się wypracowywaniem zgodnego stanowiska państw członkowskich w sprawie propozycji Komisji Europejskiej, zanim jeszcze zostaną wpisane do porządku obrad Rady Unii. Komitet składa się z ambasadorów państw członkowskich akredytowanych przy WE. W ramach Komitetu działa 200 grup roboczych.